วิจัยในชั้นเรียนเรื่องกระบวนการกลุ่ม

วิจัยในชั้นเรียน
เรื่อง กระบวนการกลุ่ม

วันที่ 16 กุมภาพันธ์ 2552

* จากการที่ข้าพเจ้าได้จัดกิจกรรมการเรียนการสอนในรายวิชาคณิตศาสตร์ รหัส ค 42102 และ ค 43101 ในระดับชั้นประกาศนียบัตรวิชาชีพปีที่ 2 และปีที่ 3 ในปีการศึกษา 2551 ได้มอบหมายกิจกรรมให้นักเรียนนำไปปฏิบัติทั้งในชั่วโมงเรียนและนอกเวลาเรียน ลักษณะงานที่นักเรียนได้นำไปปฏิบัติมีทั้งงานในลักษณะที่เป็นรายบุคคล และเป็นกระบวนการกลุ่ม กิจกรรมที่เป็นกระบวนการกลุ่มมีตั้งแต่ 2 คนขึ้นไป และไม่เกิน 15 คน ซึ่งคาดหวังว่า งานที่มอบหมายให้นักเรียนนำไปปฏิบัติทั้งสองลักษณะต้องเสร็จเรียบร้อยและมีคุณภาพ ส่งตรงตามเวลาที่กำหนด แต่ผลปรากฏว่าชิ้นงานมักจะมีปัญหาเรื่องการส่งงาน มีนักเรียนบางส่วนที่ส่งงานไม่เป็นไปตามข้อตกลง เมื่อซักถามมักให้เหตุผล ต่าง ๆ นานา เช่น จัดตารางสอนผิด ลืมไว้ที่บ้าน ที่หอพักฯ งานได้ไม่ครบไม่สามารถเย็บเล่มส่งได้เนื่องจากชิ้นงานบางส่วนอยู่ที่เพื่อนแล้ววันที่ถึงกำหนดส่งเพื่อนไม่มาวิทยาลัย ติดงานการแสดงของวิทยาลัยทำไม่ทัน ฯลฯ เมื่อเกิดสภาพปัญหาเป็นเช่นนี้บ่อย ๆ ข้าพเจ้าจึงได้ให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นว่า การปฏิบัติกิจกรรมเพื่อทำชิ้นงานส่งครู นักเรียนคิดว่าการทำงานในรูปแบบใดที่น่าจะเหมาะสมและสะดวกสำหรับนักเรียน ระหว่างการทำเป็นรายบุคคลกับการทำเป็นกระบวนการกลุ่ม

** ในการจัดการเรียนการสอนข้าพเจ้ามักใช้เทคนิคการสอนกระบวนการกลุ่ม จุดประสงค์ เพื่อต้องการให้นักเรียนร่วมกันคิดร่วมกันทำ แต่ก็ยังมีปัญหาเรื่องการส่งงานที่ไม่เป็นไปตามกำหนด และเพื่อไม่ให้เกิดสภาพปัญหาดังที่กล่าวมา ดังนั้นหลังจากเปิดภาคเรียนที่ 2 ได้ 1 สัปดาห์ ข้าพเจ้า จึงทำความตกลงกับนักเรียนโดยให้นักเรียนแสดงความคิดเห็นเกี่ยวกับการปฏิบัติกิจกรรมว่าต้องการ ทำในลักษณะใดระหว่างทำเป็นรายบุคคลกับทำเป็นกระบวนการกลุ่ม โดยมีนักเรียนทั้งหมด 124 คน ปรากฎว่านักเรียนที่ให้ความคิดเห็นว่าการปฏิบัติงานเป็นรายบุคคลดีกว่ากระบวนการกลุ่มเป็นจำนวน 34 คน และการปฏิบัติงานโดยกระบวนการกลุ่มดีกว่าทำเป็นรายบุคคลเป็นจำนวน 90 คน จากข้อมูลข้างต้นสรุปได้ว่านักเรียนให้ความคิดเห็นว่าการปฏิบัติกิจกรรมโดยใช้กระบวนกลุ่มดีกว่าการปฏิบัติกิจกรรมที่ทำเป็นรายบุคคล จึงให้นักเรียนร่วมกันกำหนดข้อปฏิบัติในการทำงาน

*** เมื่อถึงเวลาสอนและมีกิจกรรมการเรียนการสอนที่ใช้กระบวนการกลุ่ม จะให้นักเรียน จัดกลุ่มกันเองตามความพึงพอใจ แล้วให้กำหนดบทบาทและหน้าที่ของตนเอง ที่สำคัญกำหนดเวลา ในการส่งงานซึ่งต้องตรงตามเวลาที่กำหนด หากส่งไม่ตรงเวลาควรมีบทลงโทษอย่างไร นอกจากนั้นนักเรียนต้องวางแผนในการทำงานร่วมกัน โดยเขียนออกมาให้เห็นเป็นขั้นตอนอย่างชัดเจน อีกทั้งนักเรียนสามารถร่วมแสดงความคิดสร้างสรรค์ในการนำเสนอชิ้นงานออกมาได้อย่างเต็มที่ ซึ่งงาน ทุกชิ้นไม่สามารถทำให้เสร็จในชั่วโมงเรียนได้ จึงให้นักเรียนนำไปทำนอกเวลาเรียนที่ว่าง หรือแบ่งหน้าที่กันไปทำที่บ้าน และเพื่อแก้ไขสภาพปัญหาที่มีนักเรียนบางคน (ส่วนน้อย) ที่ทำงานกลุ่มไม่เต็มที่ หรือไม่ให้ความร่วมมือ ข้าพเจ้าจะคอยติดตามความคืบหน้าในการทำงานของนักเรียนทุกกลุ่ม และจะสอบถามวิธีการทำงานของแต่ละบุคคลว่ามีขั้นตอนในการปฏิบัติอย่างไร เป็นการกระตุ้นเตือนไม่ให้ เป็นการเอาเปรียบเพื่อนร่วมกลุ่ม

**** หลังจากกำหนดกิจกรรมปฏิบัติให้นักเรียนทำโดยใช้กระบวนการกลุ่มแล้ว ผลปรากฏว่าผลงานของนักเรียนออกมาอยู่ในเกณฑ์ค่อนข้างดี มีคุณภาพ และที่สำคัญส่งตรงตามเวลาที่กำหนด ทำให้ไม่มีปัญหาในการตรวจเก็บคะแนน และนักเรียนมีความพึงพอใจในการทำงาน

***** งานวิจัยชิ้นนี้ทำให้ข้าพเจ้ามั่นใจว่า การจัดกิจกรรมการเรียนการสอนโดยใช้กระบวนการกลุ่มเป็นเทคนิคการสอนที่ส่งผลให้นักเรียนรู้จักบทบาทหน้าที่ของตนเอง รู้จักการเป็นผู้นำ ผู้ตาม รู้จักการทำงานร่วมกันอันก่อให้เกิดความสามัคคีในหมู่คณะ เกิดความรักใคร่ เมตตา ช่วยเหลือซึ่งกันและกัน อีกทั้งรู้จักการแสดงความคิดเห็นตามระบอบประชาธิปไตย เกิดความคิดสร้างสรรค์ที่หลากหลายในชิ้นงานที่ทำร่วมกัน ซึ่งเป็นผลดีสำหรับนักเรียนที่เรียนด้านนาฏศิลป์ดนตรีที่ต้องมีการคิดร่วมกันในการสร้างสรรผลงานด้านศิลปะการแสดง เพราะเรียนด้านนาฏศิลป์ก็ต้องมีดนตรีเข้ามาเกี่ยวข้อง เรียนดนตรีก็ต้องมีนาฏศิลป์เข้ามาเกี่ยวข้อง ดังนั้นทุกรายวิชาเอกจึงร่วมกันทำร่วมกันคิดเพื่อชิ้นงานจะได้ออกมาสมบูรณ์ จะเห็นได้จากผลงานสร้างสรรของนักเรียนในแต่ละปีที่มีเผยแพร่สู่สาธารณะ และที่สำคัญก็คือ นักเรียนรู้จักความรับผิดชอบสามารถส่งงานตรงตามเวลาที่กำหนด